De inwerkingtreding van het nieuwe Strafwetboek is uitgesteld van 8 april naar 1 september 2026. Daar was al langer vraag naar, niet in het minst vanuit de magistratuur.
Het uitstel lijkt politieke pasmunt voor een akkoord over de maatregelen rond de overbevolking in de gevangenissen.
Kroniek van een aangekondigd uitstel
Uit een enquête bleek dat meer dan 80 procent van de magistraten hier voorstander van was. De inwerkingtreding op 8 april zou operationeel niet haalbaar zijn. Er kan daarbij worden gewezen op het ontbreken of laattijdig finaliseren van onder meer de aangepaste GAS-, verkeers-, wapen- en drugswetging. Het risico op procedurefouten en rechtsonzekerheid werd daardoor te groot.
Minister van Justitie Verlinden heeft lange tijd vastgehouden aan de haalbaarheid van de vooropgestelde datum. In antwoord op een brief met onze bezorgdheden reageerde ze op 5 februari nog dat alles in het werk werd gesteld voor de inwerkingtreding op 8 april.
Het uitstel tot het begin van het volgende gerechtelijk jaar verandert natuurlijk niets aan misschien wel het belangrijkste struikelblok: het ontbreken van een hervormd strafprocesrecht en strafuitvoeringsrecht. Daarop is het nog een hele tijd wachten.
Het strafrecht is een totaalpakket en een gefaseerde inwerkingtreding maakt de zaken er zeker niet eenvoudiger op. We berichtten eerder al dat de recent goedgekeurde overbruggingsregeling voor de strafuitvoering, een de facto status quo van de huidige wettelijke regeling, allesbehalve optimaal is en rechtsonzekerheid creëert.
Ook akkoord over overbevolking gevangenissen
Het uitstel van het nieuwe Strafwetboek lijkt een politieke deal te zijn waarbij ook een akkoord over de aanpak van de overbevolking in de gevangenissen deel van uitmaakt.
Daarin zou overeengekomen zin dat wie veroordeeld wordt tot celstraffen tot 18 maanden een enkelband kan krijgen. Dat geldt voor wie zowel nu al in de cel zit als wie nog moet beginnen aan zijn straf.
Wie veroordeeld is tot straffen tussen 18 maanden en 10 jaar kan anderhalf jaar vroeger de gevangenis verlaten met een enkelband.
De noodwet die in de zomer van vorig jaar al werd afgekondigd en tot nu toe geen impact heeft gehad, wordt verlengd tot eind 2027.
