Sinds 1 maart 2026 zijn drie belangrijke besluiten in het Vlaamse omgevingsrecht in werking getreden: het gewijzigde Vrijstellingenbesluit, het gewijzigde Meldingsbesluit en het nieuwe Besluit limitatieve lijst gemeentelijke vergunningsplichtige handelingen.
Deze wijzigingen hebben een directe impact op wanneer een omgevingsvergunning nodig is , wanneer een melding volstaat en wanneer bepaalde handelingen vrijgesteld zijn.
Hieronder lichten we de belangrijkste wijzigingen toe.
1. Versoepeling van de vergunningsplicht
Een aantal handelingen is voortaan vrijgesteld van vergunning, mits aan bepaalde voorwaarden wordt voldaan.
Het gaat onder meer om:
- Gevelwerken die het bouwvolume niet wijzigen en de energieprestatie niet verslechteren
- Isolatiewerken tot maximaal 26 cm, zolang de rooilijn niet wordt overschreden
- Plaatsing van zonnepanelen en zonneboilers
-
Binnenverbouwingen, zolang:
- geen vergunningsplichtige functiewijziging plaatsvindt, en
- het aantal woongelegenheden niet wijzigt
- Installatie van warmtepompen en airco’s
- Plaatsing van zonnepanelen op bermen langs autosnelwegen of spoorwegen
- Vervanging van bruggen, tunnels en gelijkaardige constructies om veiligheidsredenen of om de draagkracht te versterken
2. Beperking van de meldingsplicht
Het toepassingsgebied van stedenbouwkundige meldingen wordt aanzienlijk ingeperkt.
Veel handelingen die vroeger meldingsplichtig waren, worden nu:
- volledig vrijgesteld, of
- opnieuw vergunningsplichtig.
Zo moeten onder meer stabiliteitswerken of gevel- en dakwerken aan vergunde (of vergunde geachte) gebouwen niet langer worden gemeld.
Belangrijk: in kwetsbare gebieden blijft de meldingsplicht wel behouden.
3. Nieuwe limitatieve lijst voor gemeentelijke vergunningsplicht
Gemeenten kunnen via een stedenbouwkundige verordening enkel nog een vergunningsplicht opleggen binnen een limitatieve lijst van categorieën die door de Vlaamse Regering is vastgesteld.
Het gaat voornamelijk om:
- het vellen van hoogstammige bomen
- het rooien van houtige beplantingen met erfgoedwaarde
- handelingen aan beschermd of waardevol erfgoed
Gemeentelijke verordeningen die vandaag nog vergunnings- of meldingsplichten bevatten buiten deze lijst, moeten uiterlijk tegen 6 februari 2028 worden aangepast.
Bepalingen die tegen die datum niet zijn aangepast, worden automatisch opgeheven.
Wat betekent dit in de praktijk?
De wijzigingen brengen een vereenvoudiging van het vergunningenlandschap en een vermindering van administratieve lasten. In de praktijk zullen ontwikkelaars, bouwheren en lokale besturen vooral geconfronteerd worden met de vraag welke werken en handelingen nu precies vrijgesteld, meldingsplichtig of vergunningplichtig zijn.
