In het kader van zijn activiteiten kan een professional contracten sluiten met consumenten (B2C-relaties).
Hoewel deze contracten soms lijken op contracten tussen professionals, vallen ze toch onder een specifiek wettelijke regime dat de zwakkere partij in de contractuele relatie dient te beschermen: de consument.
Deze bescherming is gebaseerd op strikte regels die bedoeld zijn om contractuele onevenwichten te voorkomen en mogelijke onrechtmatige praktijken in te binden.
Een speciaal ontworpen regime om de consument te beschermen
Het Wetboek van economisch recht (artikel I.1, 2° van het WER) definieert de consument als iedere natuurlijke persoon die handelt voor doeleinden die buiten zijn handels-, bedrijfs-, ambachts- of beroepsactiviteit vallen.
Deze kwalificatie heeft belangrijke gevolgen: zodra een overeenkomst met een consument wordt gesloten, moet de professional ervoor zorgen dat alle clausules duidelijk, begrijpelijk en evenwichtig zijn.
Anders zouden sommige clausules als onrechtmatige bedingen kunnen worden aangemerkt!
Volgens artikel I.8, 22° van het CDE wordt een clausule als oneerlijk beschouwd wanneer zij een kennelijk onevenwicht schept tussen de rechten en plichten van de partijen ten nadele van de consument.
Een dubbelzinnige, te technische of onvoldoende duidelijke formulering kan er ook toe leiden dat de clausule onrechtmatig wordt verklaard.
Wanneer een dergelijke clausule wordt geïdentificeerd, volgt onmiddellijk een sanctie: de clausule wordt als niet geschreven beschouwd, zonder dat de rest van de overeenkomst in het geding komt.
Onrechtmatige bedingen die in de praktijk nog te vaak voorkomen
In de praktijk komen verschillende soorten clausules regelmatig voor in B2C-contracten en zij verdienen bijzondere aandacht. Tot de meest voorkomende behoren:
- clausules die de consument onherroepelijk binden zodra hij een offerte ondertekent, terwijl de professional zich niet op dezelfde manier verbindt;
- clausules die het mogelijk maken de prijs pas bij oplevering van de werkzaamheden vast te stellen, afhankelijk van de evolutie van de kosten;
- clausules die het mogelijk maken materialen te vervangen afhankelijk van de beschikbaarheid, met het risico dat de beloofde prestatie aanzienlijk wordt gewijzigd;
- leveringstermijnen die als “indicatief” worden aangeduid en waarvoor geen sancties gelden in geval van vertraging;
- beperkingen van aansprakelijkheid die gelden vanaf de voorlopige oplevering;
- schadevergoedingen die uitsluitend ten laste van de consument komen.
Deze clausules worden uitdrukkelijk genoemd door het WER en vormen evenzoveel juridische risico’s voor de professional.
Een conform B2C-contract opstellen: enkele essentiële principes
Om deze valkuilen te vermijden, moet bij het opstellen van B2C-contracten bijzondere aandacht worden besteed aan de bepalingen. Deze moeten:
- duidelijk en transparant zijn;
- voldoen aan de wettelijke vereisten;
- evenwichtig en wederzijds zijn;
- evenredig zijn, zonder een kennelijk onevenwicht te creëren.
Volledige en eerlijke informatie aan de consument is ook een essentieel element om de rechtszekerheid van het contract te garanderen.
Regelmatige herziening van contractmodellen: een noodzaak
Het is voor professionals meer dan ooit van essentieel belang om hun algemene voorwaarden en contractmodellen regelmatig te herzien, om ervoor te zorgen dat ze in overeenstemming zijn met het economisch recht en om elk risico op gedeeltelijke nietigheid te vermijden. Een rigoureuze aanpak zorgt niet alleen voor meer rechtszekerheid, maar ook voor een vertrouwensrelatie met de consument.
