Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden – de lege lata, de lege ferenda
23/06/2017

De strafrechtelijke aansprakelijkheid voor misdrijven gepleegd in het kader van een rechtspersoon is een klassiek thema uit het ondernemingsstrafrecht.

In een uitvoerige bijdrage in het Tijdschrift voor Strafrecht, bespreekt Hans Van Bavel vooreerst de toerekening van binnen een rechtspersoon gepleegde feiten aan bestuurders en leidinggevenden. Vóór de invoering van art. 5 Sw. bestond bij een aantal auteurs de indruk dat de onmogelijkheid om rechtspersonen strafbaar te stellen, er in de praktijk toe leidde dat de pijlen van het strafrecht soms teveel gericht werden op kaderleden en bestuurders van vennootschappen. De strafuitsluitende verschoningsgrond van art. 5 tweede lid Sw. werd nochtans ingevoerd om terug te komen op bepaalde rechtspraak die misdrijven in hoofde van leidinggevende personen binnen de rechtspersoon bewezen achtte louter op basis van de positie van de betrokkene. De praktijk leert dat de situatie van leidinggevenden op dit punt niet is veranderd, laat staan verbeterd. De regel blijft nochtans dat de strafrechter ook bij natuurlijke personen de persoonlijke daad moet vaststellen waaruit hij de deelname van de beklaagde, als dader of mededader, aan het misdrijf afleidt en dat hij de feitelijke omstandigheden moet vermelden waaruit blijkt dat de rechtspersoon gehandeld heeft door de tussenkomst van de beklaagde.

In de tekst wordt uiteraard eveneens ingegaan op de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van de rechtspersoon/vennootschap zelf. Daarbij wordt verwezen naar heel wat, vaak recente, rechtspraak, vooral m.b.t. de toerekening van misdrijven aan de rechtspersoon. Ook de cumul en de verdeling van de aansprakelijkheden tussen natuurlijke personen en de vennootschap, de strafbare deelneming en de delegatie van verantwoordelijkheden komen aan bod.


Schuldbestanddeel van het misdrijf

Het schuldbestanddeel van het misdrijf, met als ondergrens de onachtzaamheid, kan de grens vormen tussen het strafrecht en andere sanctieregimes. Paradoxaal genoeg vereist de rechtspraak doorgaans wel de vaststelling van een eigen schuldpatroon in hoofde van de rechtspersoon, maar wordt dat vaak niet vereist voor natuurlijke personen. In de bijdrage wordt ervoor gepleit om dit subjectief delictsbestanddeel, waarvan de onachtzaamheid de ondergrens vormt, terug de plaats te geven die het verdient als een volwaardig constitutief bestanddeel van het misdrijf.

De lege ferenda – een vooruitblik

Tot slot wordt in de bijdrage vooruitgeblikt naar wat het voorstel van voorontwerp van boek I van het strafwetboek zou kunnen veranderen aan de strafrechtelijke verantwoordelijkheid van vennootschappen en hun leidinggevenden. Wat vaststaat, is dat in het nieuwe Strafwetboek de strafuitsluitende verschoningsgrond van artikel 5, tweede lid Sw. zal worden geschrapt. En aangezien het de bedoeling is om het sanctiepakket van het Strafwetboek te diversifiëren en de strafrechter meer flexibiliteit te geven, kan worden verwacht dat ook aan het straffenarsenaal dat aan de rechtspersoon kan worden opgelegd, zal worden gesleuteld.

 

Meer informatie: VAN BAVEL, H., De strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden. De lege lata, de lege ferenda, Tijdschrift voor Strafrecht 2017, afl. 1

Zie ook : Stibbe ( Mr. Hans Van Bavel )


Click here to see the ad(s)
Alle artikels Vennootschaps - en financieel strafrecht

Laatste artikels Vennootschaps - en financieel strafrecht

De preventieve witwaswetgeving: meer, breder en hoger
18/09/2020

Sinds 15 augustus 2020 zijn verschillende wijzigingen aan de preventieve witwaswetgeving van toepassing. Deze wi...

Read more

Bewijsuitsluiting in fiscale zaken: De ene overheid is de andere niet
16/06/2020

In een arrest van 11 juni 2020 spreekt het Hof van Cassatie zich (nog maar eens) uit over de zogenaamde (fiscale) Antigoon...

Bewijsuitsluiting in fiscale zaken: De ene overheid is de andere niet Read more

Réformes du droit de la responsabilité pénale des personnes morales en droit belge
11/12/2018

La loi du 11 juillet 2018 modifiant le Code pénal et le titre préliminaire du Code de procédure p&eac...

Réformes du droit de la responsabilité pénale des personnes morales en droit belge Read more

Ook de gemeente voor de strafrechter: einde van de strafrechtelijke immuniteit voor publiekrechte...
30/07/2018

Een aantal publiekrechtelijke rechtspersonen konden tot voor kort niet strafrechtelijk aansprakelijk gesteld worden, zoals...

Ook de gemeente voor de strafrechter: einde van de strafrechtelijke immuniteit voor publiekrechtelijke rechtspersonen Read more

Laatste artikels van Mr. Hans Van Bavel

Minnelijke schikking gedeeltelijk ongrondwettelijk verklaard
14/06/2016

Het Grondwettelijk Hof vernietigde vorige week donderdag in een baanbrekend arrest artikel 216bis §2 van het Wetboek ...

Read more

Potpourri II: de wijzigingen in het strafrecht en de strafvordering op een rij
26/02/2016

Op 19 februari werd in het Belgisch Staatsblad het tweede deel van het geplande Potpourri-vierluik van Minister van Justit...

Read more

LexGO Network