Wachtdiensten: arbeidstijd of rusttijd?
07/05/2021

Het Europese Hof van Justitie reikt in twee arresten van 9 maart 2021 criteria aan om de arbeidsrechtelijke behandeling van wachtdiensten te bepalen. Een uitgelezen moment om de regels en praktijken van wachtdiensten (ongeacht de naam of invulling ervan) in uw onderneming te evalueren!

Het Hof van Justitie is duidelijk: een wachtdienst is óf arbeidstijd óf rusttijd; de Richtlijn 2003/88/EG laat geen ruimte voor een tussencategorie. Een juiste kwalificatie is essentieel omdat ze belangrijke gevolgen heeft voor de arbeidsduurreglementering, zoals de minimale en maximale arbeidsduurgrenzen en de minimale rusttijden, en de verschuldigde vergoeding.

Het Hof bevestigt dat wachtdiensten gedurende dewelke de werknemer aanwezig moet zijn op de werkplek en zich beschikbaar moet houden om onmiddellijk zijn diensten te kunnen verlenen, integraal arbeidstijd uitmaken.

Andere wachtdiensten zijn volgens het Hof enkel integraal arbeidstijd indien uit een totaalbeoordeling van alle omstandigheden blijkt dat aan de werknemer verplichtingen worden opgelegd die hem objectief en aanzienlijk beperken in de mogelijkheid om tijdens die dienst zijn tijd vrij in te vullen en aan zijn eigen interesses te besteden.

Het Hof geeft nog volgende meer specifieke criteria mee:

  • Enkel de verplichtingen die aan de werknemer worden opgelegd, zijn relevant. Organisatorische problemen door natuurlijke omstandigheden (zoals een afgelegen werkplek) of de vrije keuze van de werknemer (bijvoorbeeld door de afstand tussen woon- en werkplek) doen er niet toe.
  • De reactietermijn waarover de werknemer beschikt, de verplichtingen (zoals in zijn woonplaats moeten blijven of specifieke uitrusting moeten meenemen), en de faciliteiten (zoals een dienstvoertuig, al dan niet met voorrangsregels of oproepen zonder verplaatsing); en
  • De gemiddelde frequentie en duur van de effectieve interventies.

Voor de vergoeding van wachtdiensten verwijst het Hof naar de nationale wetgeving. Het bevestigt wel dat een verschillende vergoeding mogelijk is voor perioden met en zonder daadwerkelijke prestaties en dat ook rusttijd kan worden vergoed.

Het Belgisch recht is helaas niet erg duidelijk over de vergoeding van wachtdiensten:

  • De effectieve prestaties die verricht worden tijdens wachtdiensten, moeten uiteraard met gewoon loon (en in voorkomend geval overloontoeslag) vergoed worden.
  • De periodes van de wachtdiensten zonder effectieve prestaties kunnen anders worden vergoed, op voorwaarde dat rekening wordt gehouden met bestaande rechtsbronnen. Zo bepalen sectorale cao’s vaak een uurloon voor arbeidstijd, zonder onderscheid tussen arbeidstijd met en deze zonder effectieve prestaties. Bovendien is het recht op een overloontoeslag wel gekoppeld aan de kwalificatie als arbeidstijd.
  • Voor wachtdiensten die als rusttijd kwalificeren, kan binnen de onderneming in een eigen regeling worden voorzien, maar deze mag niet strijdig zijn met een eventuele sectorale cao.

Tot slot moet elke werkgever ook aandacht hebben voor de welzijnsrisico’s verbonden aan wachtdiensten. Al te lange of frequente wachttijden zijn dus niet mogelijk, ook niet als deze als rusttijd kwalificeren.

De arresten van het Hof van Justitie bieden een momentum om wachtdienstregelingen te documenteren, te evalueren en – waar nodig – bij te sturen op het vlak van arbeidsduurregels, vergoeding en welzijnsaspecten.

Zie ook : Eubelius ( Mrs. Liesbet Vandenplas ,  Ms. Maaike Cornelli )

[+ http://www.eubelius.be]

Mrs. Liesbet Vandenplas Mrs. Liesbet Vandenplas
Counsel
[email protected]
Ms. Maaike Cornelli Ms. Maaike Cornelli
Attorney
[email protected]

Click here to see the ad(s)
Alle artikels Arbeidsrecht

Laatste artikels Arbeidsrecht

European Court of Justice takes position justifying prohibitions on showing visible signs
10/09/2021

On 15 July 2021 the European Court of Justice ruled that employers may legally prohibit employees from wearing any visible...

Read more

Back to (remote) work: new rules for Belgian employers as from September 2021
09/09/2021

After 1.5 year of teleworking, the Belgian Coordination Committee (coordination body composed of Federal, regional and com...

Back to (remote) work: new rules for Belgian employers as from September 2021 Read more

Directors of regulated firms can no longer be bound by an employment contract
31/08/2021

Until recently, directors of regulated firms were permitted to serve as directors on a self-employed basis and, at the sam...

Directors of regulated firms can no longer be bound by an employment contract Read more

Returning to the workplace – Part 5: working time for teleworkers
23/08/2021

In this fifth and final episode of our Working from Home series, we will dive into the less explored topic of working...

Read more

Laatste artikels van Mrs. Liesbet Vandenplas

Brexit en tewerkstelling: impact or not? That’s the question!
15/02/2021

Door de Brexit kwam op 1 januari 2021 ook een einde aan het vrij verkeer van werknemers tussen de EU en het Verenigd Konin...

Read more

Regels voor het sociaal overleg: nu vast te leggen voor vier jaar goede werking
14/12/2020

Na de sociale verkiezingen zal een nieuwe Ondernemingsraad (OR) en/of een nieuw Comité voor Preventie en Beschermin...

Read more

Back to work: HR measures for the private sector during the coronavirus crisis
07/05/2020

The impact of COVID-19 on the workforce is massive and presents a major challenge in terms of social law. Companies can gr...

Read more

Jobsdeal en ontwerpIPA 2019-2020 (deels) uitgevoerd: door werkgevers te onthouden maatregelen
04/07/2019

Op de valreep van de voorbije legislatuur werd nog heel wat sociale wetgeving aangenomen die van belang is voor werkgevers...

Read more

Laatste artikels van Ms. Maaike Cornelli

Back to work: HR measures for the private sector during the coronavirus crisis
07/05/2020

The impact of COVID-19 on the workforce is massive and presents a major challenge in terms of social law. Companies can gr...

Read more

LexGO Network