Wachtdiensten: arbeidstijd of rusttijd?
07/05/2021

Het Europese Hof van Justitie reikt in twee arresten van 9 maart 2021 criteria aan om de arbeidsrechtelijke behandeling van wachtdiensten te bepalen. Een uitgelezen moment om de regels en praktijken van wachtdiensten (ongeacht de naam of invulling ervan) in uw onderneming te evalueren!

Het Hof van Justitie is duidelijk: een wachtdienst is óf arbeidstijd óf rusttijd; de Richtlijn 2003/88/EG laat geen ruimte voor een tussencategorie. Een juiste kwalificatie is essentieel omdat ze belangrijke gevolgen heeft voor de arbeidsduurreglementering, zoals de minimale en maximale arbeidsduurgrenzen en de minimale rusttijden, en de verschuldigde vergoeding.

Het Hof bevestigt dat wachtdiensten gedurende dewelke de werknemer aanwezig moet zijn op de werkplek en zich beschikbaar moet houden om onmiddellijk zijn diensten te kunnen verlenen, integraal arbeidstijd uitmaken.

Andere wachtdiensten zijn volgens het Hof enkel integraal arbeidstijd indien uit een totaalbeoordeling van alle omstandigheden blijkt dat aan de werknemer verplichtingen worden opgelegd die hem objectief en aanzienlijk beperken in de mogelijkheid om tijdens die dienst zijn tijd vrij in te vullen en aan zijn eigen interesses te besteden.

Het Hof geeft nog volgende meer specifieke criteria mee:

  • Enkel de verplichtingen die aan de werknemer worden opgelegd, zijn relevant. Organisatorische problemen door natuurlijke omstandigheden (zoals een afgelegen werkplek) of de vrije keuze van de werknemer (bijvoorbeeld door de afstand tussen woon- en werkplek) doen er niet toe.
  • De reactietermijn waarover de werknemer beschikt, de verplichtingen (zoals in zijn woonplaats moeten blijven of specifieke uitrusting moeten meenemen), en de faciliteiten (zoals een dienstvoertuig, al dan niet met voorrangsregels of oproepen zonder verplaatsing); en
  • De gemiddelde frequentie en duur van de effectieve interventies.

Voor de vergoeding van wachtdiensten verwijst het Hof naar de nationale wetgeving. Het bevestigt wel dat een verschillende vergoeding mogelijk is voor perioden met en zonder daadwerkelijke prestaties en dat ook rusttijd kan worden vergoed.

Het Belgisch recht is helaas niet erg duidelijk over de vergoeding van wachtdiensten:

  • De effectieve prestaties die verricht worden tijdens wachtdiensten, moeten uiteraard met gewoon loon (en in voorkomend geval overloontoeslag) vergoed worden.
  • De periodes van de wachtdiensten zonder effectieve prestaties kunnen anders worden vergoed, op voorwaarde dat rekening wordt gehouden met bestaande rechtsbronnen. Zo bepalen sectorale cao’s vaak een uurloon voor arbeidstijd, zonder onderscheid tussen arbeidstijd met en deze zonder effectieve prestaties. Bovendien is het recht op een overloontoeslag wel gekoppeld aan de kwalificatie als arbeidstijd.
  • Voor wachtdiensten die als rusttijd kwalificeren, kan binnen de onderneming in een eigen regeling worden voorzien, maar deze mag niet strijdig zijn met een eventuele sectorale cao.

Tot slot moet elke werkgever ook aandacht hebben voor de welzijnsrisico’s verbonden aan wachtdiensten. Al te lange of frequente wachttijden zijn dus niet mogelijk, ook niet als deze als rusttijd kwalificeren.

De arresten van het Hof van Justitie bieden een momentum om wachtdienstregelingen te documenteren, te evalueren en – waar nodig – bij te sturen op het vlak van arbeidsduurregels, vergoeding en welzijnsaspecten.

Related : Eubelius ( Mrs. Liesbet Vandenplas ,  Ms. Maaike Cornelli )

[+ http://www.eubelius.be]

Mrs. Liesbet Vandenplas Mrs. Liesbet Vandenplas
Counsel
[email protected]elius.com
Ms. Maaike Cornelli Ms. Maaike Cornelli
Attorney
[email protected]

All articles Labour law

Lastest articles Labour law

Belgian Social Partners Reach Agreement on Four Key Social Topics
16/06/2021

On Tuesday June 8, 2021, the Belgian Group of Ten (i.e., the consultative body of trade unions and employers, th...

Belgian Social Partners Reach Agreement on Four Key Social Topics Read more

Vaccinatiegegevens van personeel opvragen en bijhouden: mag dat? Op het kruispunt tussen arbeidsr...
14/06/2021

De vaccinatiecampagne draait op volle toeren, waardoor de kans toeneemt dat u als werkgever wordt geconfronteerd met een w...

Vaccinatiegegevens van personeel opvragen en bijhouden: mag dat? Op het kruispunt tussen arbeidsrecht en de GDPR Read more

Checklist voorbereiding en implementatie procedure klokkenluiders
14/06/2021

Werknemers spelen als klokkenluider een sleutelrol bij het onthullen en voorkomen van inbreuken op belangrijke wetgeving d...

Read more

The mid-year review - what should you do when your employee is underperforming?
12/06/2021

For a company to work effectively, an employer needs to be able to rely on committed, motivated and capable employees. Man...

The mid-year review - what should you do when your employee is underperforming? Read more

Lastest articles by Mrs. Liesbet Vandenplas

Brexit en tewerkstelling: impact or not? That’s the question!
15/02/2021

Door de Brexit kwam op 1 januari 2021 ook een einde aan het vrij verkeer van werknemers tussen de EU en het Verenigd Konin...

Read more

Regels voor het sociaal overleg: nu vast te leggen voor vier jaar goede werking
14/12/2020

Na de sociale verkiezingen zal een nieuwe Ondernemingsraad (OR) en/of een nieuw Comité voor Preventie en Beschermin...

Read more

Back to work: HR measures for the private sector during the coronavirus crisis
07/05/2020

The impact of COVID-19 on the workforce is massive and presents a major challenge in terms of social law. Companies can gr...

Read more

Jobs Deal and draft 2019–2020 IPA (partially) implemented: some measures that employers should ...
04/07/2019

A significant number of employment measures affecting employers were adopted in the final weeks of the last legislative pe...

Read more

Lastest articles by Ms. Maaike Cornelli

Back to work: HR measures for the private sector during the coronavirus crisis
07/05/2020

The impact of COVID-19 on the workforce is massive and presents a major challenge in terms of social law. Companies can gr...

Read more

LexGO Network