Press offence: update by the Belgian Supreme Court
09/09/2013

Hoewel de Belgische wetgever initieel voorzag dat er slechts sprake kan zijn van een drukpersmisdrijf indien er gebruik wordt gemaakt van een drukpers, oordeelde het Belgische Hof van Cassatie onlangs dat deze notie evolutief dient te worden geïnterpreteerd en eveneens van toepassing kan zijn op strafbare meningsuitingen op het internet.

Van oudsher worden artikelen 25 en 150 van de Grondwet beschouwd als één van de steunpilaren van de persvrijheid. Zo bepaalt artikel 25 dat de drukpers vrij is en censuur nooit kan worden ingevoerd en is het Hof van Assisen, behoudens wat drukpersmisdrijven betreft die door racisme of xenofobie zijn ingegeven, op grond van artikel 150 van de Grondwet bevoegd om drukpersmisdrijven te vervolgen.

Hoewel de Grondwetgever destijds niet voorzag in een definitie van het “drukpersmisdrijf”, vulden de rechtspraak en rechtsleer dit begrip verder in. Er dienen met name vier cumulatieve voorwaarden te worden vervuld opdat van een drukpersmisdrijf kan worden gesproken: het moet gaan om (i) een mening of een opinie, (ii) die bij wet strafbaar is gesteld en die (iii) openbaar wordt gemaakt (iv) door middel van een drukpers.

Traditioneel wordt het drukpersmisdrijf restrictief geïnterpreteerd door het Hof van Cassatie. In verschillende arresten oordeelde het Hof namelijk dat gebruik moet worden gemaakt van “gedrukte geschriften” opdat er sprake kan zijn van dergelijk misdrijf. Volgens het Hof vallen uitingen via radio en televisie hier bijgevolg niet onder. Ondanks deze enge interpretatie van het Hof, wordt er in België eveneens een evolutieve interpretatie verdedigd waarbij het “drukpersmisdrijf” alsnog betrekking zou hebben op alle communicatiemiddelen, hetgeen dus ruimer is dan het loutere gebruik van een drukpers.

Hoewel de Belgische rechtspraak reeds jaren uitgaat van dergelijke evolutieve interpretatie, en de restrictieve interpretatie van het Hof van Cassatie niet altijd volgt, had het Hof met betrekking tot het drukpersmisdrijf in een digitale context zich tot voor kort nog niet uitgesproken. Tegen alle verwachtingen in oordeelde zij in twee recente beslissingen van 6 maart 2012 (Nr. P11.0855.N en Nr. P11.1374.N) dat strafbare meningsuitingen in een tekst die digitaal wordt verspreid, kunnen worden gekwalificeerd als een drukpersmisdrijf, en verdedigt zij dus eveneens een evolutieve interpretatie van dit misdrijf. Belangrijk is dat het Hof benadrukte dat de strafbare uitingen geen verband moeten houden met een maatschappelijk belang of een publiek debat, hetgeen impliceert dat alle meningen of opinies op blogs, fora en websites in het vizier komen van artikel 25 juncto 150 van de Grondwet.

Gezien de hedendaagse technologische vooruitgang lijkt een technologie-neutrale interpretatie van de wetgeving inderdaad aan de orde. Er rijzen echter verschillende praktische vragen in verband met de concrete invulling van bovengenoemde rechtspraak.

Nemen we het voorbeeld van een lasterlijke post op Twitter. Behoudens de gevallen waarin dergelijke post zou zijn ingegeven door racisme of xenofobie en de Correctionele Rechtbank in ieder geval bevoegd is om hiervan kennis te nemen, lijkt de kans nihil dat in ander gevallen alsnog een assisenprocedure zou worden opgestart. Andere vraag is wat er dient te gebeuren met filmpjes of afbeeldingen waarin lasterlijke of beledigende opinies worden geuit die worden gepost op het internet. De uitspraak van het Hof lijkt alsnog te suggereren dat dergelijke wilsuitingen niet als drukpersmisdrijf kunnen worden gekwalificeerd, gezien deze niet als “tekst” kunnen worden beschouwd. In deze context rijst echter de vraag of ook de notie “tekst” niet technologie-neutraal dient te worden geïnterpreteerd, en (audio)visuele uitingen hier eveneens onder vallen.

Alleszins kan worden vastgesteld dat het Hof van Cassatie de strafrechtelijke behandeling van strafbare uitingen via het internet feitelijk gedepenaliseerd heeft: daar waar het vroeger mogelijk was om bijvoorbeeld een strafrechtelijke vervolging in te stellen wegens laster en eerroof voor de Correctionele Rechtbank, is dit na deze arresten van het Hof van Cassatie onmogelijk geworden, gezien de Correctionele Rechtbank onbevoegd zal zijn om van dergelijke gevallen kennis te nemen. In de praktijk zullen het dus voornamelijk de burgerlijke rechtbanken zijn die schadevergoedingen kunnen toekennen, weliswaar na toepassing van de buitencontractuele aansprakelijkheidsregels, en niet na toepassing van de strafwet. Aangezien de bewoordingen van het Hof van Cassatie en de notie van het drukpersmisdrijf echter openstaan voor verschillende interpretaties, is het laatste woord hierover nog niet gezegd en staat het alleszins vast dat de toepassing van het drukpersmisdrijf op het internet verdere rechtsonzekerheid teweeg zal brengen.

Related : CMS Belgium ( Mrs. Melanie Verroken ,  Francis Westelinck )

[+ http://newsletter.cms-db.info/article.asp?nid=be54c7f74360116cd9a2274737dc882e&did=1&aid=3519]

Mrs. Melanie Verroken Mrs. Melanie Verroken
Attorney at Law
melanie.verroken@cms-db.com
 Francis Westelinck Francis Westelinck
Lawyer
francis.westelinck@cms-db.com

Click here to see the ad(s)
All articles Business criminal law

Lastest articles Business criminal law

Réformes du droit de la responsabilité pénale des personnes morales en droit belge
11/12/2018

La loi du 11 juillet 2018 modifiant le Code pénal et le titre préliminaire du Code de procédure p&eac...

Réformes du droit de la responsabilité pénale des personnes morales en droit belge Read more

Criminal proceedings now possible against municipalities: the end of criminal immunity for legal ...
30/07/2018

Until recently, certain types of legal entities under public law, such as the federal State, the Communities, the Regions ...

Criminal proceedings now possible against municipalities: the end of criminal immunity for legal entities under public law Read more

Système d’alerte interne : quelles précautions prendre ?
27/06/2017

A ce jour, aucune législation belge ne protège les lanceurs d’alerte dans le secteur privé. Seu...

Read more

Strafrechtelijke aansprakelijkheid van vennootschappen en leidinggevenden – de lege lata, de le...
23/06/2017

De strafrechtelijke aansprakelijkheid voor misdrijven gepleegd in het kader van een rechtspersoon is een klassiek thema ui...

Read more

Lastest articles by Mrs. Melanie Verroken

The unified European Patent
25/02/2013

The unified European Patent will simplify the European protection of inventions, and save a lot of time and money for Euro...

Read more

Ambush marketing and the 2012 Olympics
14/09/2012

How adverts have been spread during the 2012 Olympics.

Read more

Common European Sales Law
20/06/2012

The Common European Sales Law should significantly increase cross-border EU-trade, and boost consumer choice.

Read more

Flemish energy legislation is being changed
05/05/2011

New legislation is being brought in that will lower the subsidies for solar energy – this represents a significant c...

Read more

Lastest articles by Francis Westelinck

Update: Entering into force of the Code of Economic Law
11/06/2014

Several books and provisions of the Code of Economic Law will enter into force, pursuant to various royal decrees enacted ...

Read more

LexGO Network