Coronavirus: zelfstandige dienstverleners (managers en consultants)
27/03/2020

Steeds meer ondernemingen gaan al of niet verplicht in lockdown. Ook om de kosten te drukken doen zij voor hun werknemers beroep op tijdelijke werkloosheid. Niet zelden letterlijk naast deze werknemers staan echter heel wat consultants die buiten dit regime vallen, en die al of niet via een managementvennootschap en al of niet via een tussenpersoon diensten verlenen. Overmacht?

Wanneer de opdrachtgever van overheidswege verplicht is te sluiten, lijkt een beroep op overmacht evident. In de regel dient dit echter restrictief geïnterpreteerd (‘onmogelijkheid’). De opdrachtgever is gehouden om redelijke maatregelen (bv. telewerk) te nemen om uitvoering alsnog mogelijk te maken. Omgekeerd kan de consultant zelf verhinderd zijn om te werken (bv. ziekte). Ook dit dient beperkend geïnterpreteerd. Vaak is telewerk een suboptimale maar niettemin reële optie (bv. IT-consultants). In elk geval dient de partij die zich op overmacht beroept dit ook zo te communiceren.

Steeds dient echter te worden nagegaan hoe ‘overmacht’ contractueel werd ingevuld. Er kunnen ook (harde) termijnen en vormvoorschriften spelen. Dit geldt overigens ook voor de gevolgen. In principe schort overmacht de (wederzijdse) verplichtingen slechts op, tenzij de uitvoering definitief onmogelijk is geworden. Niet zelden kunnen partijen eenzijdig beëindigen indien de overmachtssituatie al te lang aanhoudt. Soms voorziet de overeenkomst in (mogelijke of verplichte) vervanging.

Blijft de vraag: wie zal dat betalen? Overmacht werkt in principe ‘neutraal’. Het houdt in se (slechts) in dat niet-uitvoering geen tekortkoming uitmaakt, en dus geen grond voor schadevergoeding en/of ontbinding. Meteen verdwijnt echter ook de corresponderende verbintenis van de andere partij. De opdrachtgever die geen diensten ontvangt, dient deze ook niet te vergoeden. Sommige overeenkomsten bevestigen die risicoallocatie los van enige overmachtssituatie: de consultant wordt vergoed op basis van werkelijk gepresteerde uren of dagdelen (time sheets) zonder enige (minimale) afnameverplichting (‘op afroep’). In dat geval, dient de opdrachtgever zich mogelijks niet eens op overmacht te beroepen. Dit betekent overigens niet dat de dienstverlener volledig in de koude blijft staan. Er werd al een reeks steunmaatregelen uitgerold, zoals een overbruggingsrecht, betalingsuitstel sociale bijdragen en btw, e.d.

In andere gevallen wordt de zelfstandige dienstverlener forfaitair op maandbasis vergoed of verbindt de opdrachtgever er zich uitdrukkelijk toe om een minimaal aantal uren/dagen af te nemen. Alsdan dient de gemeenschappelijke bedoeling te worden nagegaan. Het is immers perfect denkbaar dat partijen een daadwerkelijk vaste vergoeding hebben beoogd en de financiële gevolgen van de overmachtssituatie bij de opdrachtgever gelegd (behoudens diens recht om op te zeggen). Uiteraard kunnen partijen in onderling overleg afwijkende afspraken maken, zoals een (verlaagde) minimale vergoeding en/of een aangepast takenpakket. Open vraag is dan of partijen in onderling akkoord kunnen opschorten om beroep te kunnen doen op m.n. voormeld overbruggingsrecht (waarbij de opdrachtgever het geleden inkomensverlies geheel of gedeeltelijk bijpast)?
 

Raadpleeg de "COVID-10 bijstand" van Schoups Advovaten of contacteer Dave Mertens (auteur) indien u vragen heeft over dit onderwerp.

Related : Schoups


Click here to see the ad(s)
All articles Civil law contracts

Lastest articles Civil law contracts

Betere bescherming voor kmo’s: verstrenging van de maximale contractuele betalingstermijn
20/08/2021

De Belgische wetgever heeft op 15 juli 2021 een nieuwe wet gestemd tot wijziging van de wet betalingsachterstand van 2 aug...

Betere bescherming voor kmo’s: verstrenging van de maximale contractuele betalingstermijn Read more

Forum selection and choice of law clauses: they’re not just boilerplates...
01/07/2021

As a Belgian distributor, you enter into a new cooperation with an Italian supplier for the distribution of racing bicycle...

Forum selection and choice of law clauses: they’re not just boilerplates... Read more

Le recouvrement des créances hospitalières
28/09/2020

Bien que la matière de recouvrement des créances – tout en paraissant simple – touche à d...

Read more

Covid-19’s impact on commercial contracts: Force majeure, not just a standard clause
11/07/2020

You are the head of a major retail chain, with stores at unique locations throughout the European Union.

Covid-19’s impact on commercial contracts: Force majeure, not just a standard clause Read more

LexGO Network